Woman wearing a CGM

โภชนาการเฉพาะบุคคลและเครื่องมือตรวจวัดน้ำตาลในเลือด

โภชนาการเฉพาะบุคคลคืออะไร?

โภชนาการเฉพาะบุคคล (Personalised nutrition) เป็นแนวทางที่มุ่งให้คำแนะนำด้านโภชนาการที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคลแทนการใช้คำแนะนำด้านอาหารแบบโดยรวม โดยอาศัยข้อมูลเฉพาะเกี่ยวกับร่างกายและสุขภาพของแต่ละบุคคลอย่างละเอียด เพื่อนำมาปรับคำแนะนำด้านโภชนาการให้เหมาะสมกับความต้องการของแต่ละบุคคลมากขึ้น (1)

ปัจจุบันยังไม่มีคำจำกัดความของโภชนาการเฉพาะบุคคลที่ได้รับการยอมรับร่วมกันอย่างเป็นเอกฉันท์ อย่างไรก็ตาม โดยทั่วไปแนวคิดนี้หมายถึงการนำข้อมูลส่วนบุคคลมาใช้ในการพัฒนาคำแนะนำผลิตภัณฑ์หรือการบริการด้านโภชนาการให้ตรงกับความต้องการของแต่ละบุคคลมากขึ้น ข้อมูลดังกล่าวอาจครอบคลุมถึง พฤติกรรมการรับประทานอาหาร ลักษณะทางกายภาพ ตัวชี้วัดด้านสุขภาพ ข้อมูลทางด้านพันธุกรรม และปัจจัยด้านวิถีชีวิต เช่น การนอนหลับ การออกกำลังกาย และกิจวัตรประจำวันต่าง ๆ  (1, 2)

โภชนาการเฉพาะบุคคลได้ผลจริงหรือไม่?

โภชนาการเฉพาะบุคคลอาจเป็นแนวทางที่ช่วยให้คำแนะนำด้านอาหารเพื่อให้เหมาะสมกับความต้องการของแต่ละบุคคลมากขึ้น อย่างไรก็ตาม ประเด็นสำคัญที่ควรพิจารณาคือโภชนาการเฉพาะบุคคลสามารถช่วยส่งเสริมสุขภาพโดยรวมได้ดีกว่าคำแนะนำเกี่ยวกับการรับประทานอาหารเพื่อสุขภาพทั่วไปหรือไม่

การทบทวนงานวิจัยล่าสุดที่รวบรวมผลจากการศึกษาแบบทดลองที่มีกลุ่มควบคุม (Randomised controlled trials หรือ RCTs) ซึ่งเป็นรูปแบบการศึกษาที่ใช้ทดสอบว่าการแทรกแซงหรือการดำเนินการมาตรการใด ๆ ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงหรือไม่ พบผลลัพธ์ที่มีแนวโน้มเป็นประโยชน์แต่ยังไม่สอดคล้องกันในทุกด้าน

ผลการศึกษาพบว่า แนวทางโภชนาการเฉพาะบุคคลมีความสัมพันธ์เชื่อมโยงกันกับคุณภาพของโภชนาการอาหารที่ดีขึ้นโดยรวม และสุขภาพของระบบเผาผลาญในร่างกายบางประการ เช่น การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด ระดับไขมันในเลือด และความไวต่ออินซูลินอ ย่างไรก็ตาม ผลลัพธ์ที่พบยังไม่เป็นที่สอดคล้องกัน ในงานวิจัยส่วนใหญ่ไม่พบประโยชน์เพิ่มเติมที่ชัดเจนเกี่ยวกับการลดน้ำหนักเมื่อเปรียบเทียบคำแนะนำด้านโภชนาการอาหารทั่วไปกับคำแนะนำด้านโภชนาการอาหารเฉพาะบุคคล (3)

Diet consultation
โดยรวมแล้วโภชนาการเฉพาะบุคคลอาจช่วยให้คนบางกลุ่มได้ปรับเปลี่ยนแนวทาง ทางโภชนาการให้ดีขึ้น รวมถึงช่วยส่งเสริมสุขภาพด้านการเผาผลาญบางประการ อย่างไรก็ตาม ยังจำเป็นต้องมีงานวิจัยระยะยาวที่มีคุณภาพสูงเพิ่มขึ้น เพื่อทำความเข้าใจว่าแนวทางใดมีประสิทธิผลมากที่สุด ใครมีแนวโน้มที่จะได้รับประโยชน์มากที่สุด และผลลัพธ์ที่ดีขึ้นเหล่านี้สามารถคงอยู่ได้ในระยะยาวหรือไม่ (3)

เครื่องมือตรวจวัดน้ำตาลในเลือดคืออะไร?

ปัจจุบันมีความสนใจเพิ่มขึ้นเกี่ยวกับเทคโนโลยีสุขภาพดิจิทัลรวมถึงเครื่องมือตรวจวัดน้ำตาลในเลือดแบบต่อเนื่อง 24 ชั่วโมง โดยไม่ต้องเจาะปลายนิ้ว (Continuos glucose monitors หรือ CGMs) มาใช้เป็นส่วนหนึ่งของโภชนาการเฉพาะบุคคล (4, 5) CGMs เป็นอุปกรณ์ขนาดเล็กที่สวมใส่บนร่างกาย ใช้ตรวจวัดระดับน้ำตาลในเลือดเป็นระยะ ๆ อย่างสม่ำเสมอตลอดทั้งวันและคืน เพื่อแสดงให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงของระดับน้ำตาลในเลือดเมื่อเวลาผ่านไป

CMGs เป็นอุปกรณ์ที่มีการใช้อย่างแพร่หลายในการดูแลผู้ป่วยโรคเบาหวาน ซึ่งถูกใช้เป็นเครื่องมือที่จะช่วยผู้ป่วยและบุคลากรทางการแพทย์ในการตัดสินใจเกี่ยวกับการใช้ชีวิต การรับประทานอาหาร และการเลือกใช้ยาให้เหมาะสม หน่วยงานด้านสุขภาพหลายแห่งแนะนำให้ผู้ป่วยที่มีโรคเบาหวานชนิดที่ 1 และผู้ป่วยที่มีโรคเบาหวานชนิดที่ 2 จำนวนมากที่มีการใช้อินซูลินหรือยาอื่น ๆ ใช้อุปกรณ์ดังกล่าว (4, 6) 

ปัจจุบัน CGMs ยังถูกใช้ในบุคคลธรรมดาที่ไม่ได้เป็นโรคเบาหวาน โดยอุปกรณ์เหล่านี้จะให้ข้อมูลเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงของระดับน้ำตาลในเลือดที่ตอบสนองต่ออาหาร และปัจจัยด้านวิถีชีวิต อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีข้อมูลที่ชัดเจนว่า การติดตามการเปลี่ยนแปลงของระดับน้ำตาลในเลือดในแต่ละวัน จะช่วยส่งเสริมสุขภาพของผู้ที่มีสุขภาพดี หรือผู้ที่ไม่ได้เป็นเบาหวาน ได้หรือไม่ (6, 7, 8)

เครื่องตรวจวัดน้ำตาลในเลือดถูกนำมาใช้ในโภชนาการเฉพาะบุคคลอย่างไร?

โปรแกรมเชิงพาณิชย์บางตัวใช้ข้อมูลจากเครื่องตรวจวัดน้ำตาลในเลือดเพื่อวัดการเปลี่ยนแปลงของน้ำตาลในเลือดหลังการรับประทานอาหารและให้คำแนะนำด้านโภชนาการโดยพิจารณาจากการตอบสนองของแต่ละบุคคลต่ออาหารชนิดต่าง ๆ (8, 9, 10)

Image of woman with a CGM
CGMs สามารถให้ข้อมูลได้แบบเรียลไทม์ ซึ่งอาจช่วยให้ผู้ใช้สังเกตุเห็นถึงรูปแบบการเปลี่ยนแปลงของระดับน้ำตาลในเลือด มีความเกี่ยวข้องกับการเลือกรับประทานอาหาร การออกกำลังกาย การนอนหลับ และปัจจัยอื่น ๆ ในการใช้ประจำวันอย่างไร สำหรับบางคนข้อมูลเหล่านี้อาจช่วยส่งเสริมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมได้ อย่างไรก็ตาม การแปลผลค่าระดับน้ำตาลในเลือดอาจเป็นเรื่องซับซ้อน

การตอบสนองของระดับน้ำตาลในเลือดต่ออาหารชนิดเดียวกันอาจแตกต่างกันไปตามธรรมชาติในแต่ละวัน ซึ่งหมายความว่าการเปลี่ยนแปลงของระดับน้ำตาลในเลือดที่พบหลังรับประทานอาหารชนิดหนึ่งในครั้งใดครั้งหนึ่งอาจไม่เหมือนกันในทุกครั้งที่รับประทานอาหารชนิดนั้น ดังนั้น คำแนะนำที่อ้างอิงจากข้อมูลการตรวจวัดด้วยเพียงไม่กี่ครั้ง จึงอาจมีความน่าเชื่อถือน้อยกว่า (9) นอกจากนี้สิ่งสำคัญที่ควรคำนึงถึงคือ CGMs แสดงให้เห็นเพียงการเปลี่ยนแปลงของและน้ำตาในเลือดเท่านั้น ไม่ได้บ่งบอกว่าอาหารชนิดใดดีหรือไม่ดีต่อสุขภาพ

ทำไมระดับน้ำตาลในเลือดถึงมีการเปลี่ยนแปลงหลังการรับประทานอาหาร?

ระดับน้ำตาลในเลือดที่เพิ่มขึ้นและลดลงระหว่างวันเป็นเรื่องปกติ โดยเฉพาะหลังรับประทานอาหารที่มีคาร์โบไฮเดรต สำหรับผู้ที่ไม่ได้เป็นโรคเบาหวานร่างกายมักสามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในช่วงที่เหมาะสมต่อสุขภาพได้ เมื่อระดับน้ำตาลในเลือดเพิ่มขึ้นหลังรับประทานอาหารฮอร์โมนอินซูลินจะช่วยนำน้ำตาลกลูโคสจากกระแสเลือดเข้าสู่เซลล์ต่าง ๆ ของร่างกาย ซึ่งช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้คงที่ตลอดทั้งวัน

Image of a CGM
การเพิ่มขึ้นของระดับน้ำตาลในเลือดหลังรับประทานอาหารเป็นการตอบสนองตามปกติของร่างกาย และไม่ได้หมายความว่า อาหารชนิดนั้นไม่ดีต่อสุขภาพหรือร่างกายมีปัญหาในการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดเสมอไป สิ่งที่น่ากังวลในทางการแพทย์มากกว่าคือ การที่ระดับน้ำตาลในเลือดสูงอย่างต่อเนื่องเป็นเวลานาน เนื่องจากอาจบ่งชี้ถึงความผิดปกติในการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด เช่น ที่พบได้บ่อยในผู้ป่วยโรคเบาหวาน อย่างไรก็ตาม (11) นัยสำคัญทางคลินิกของการเปลี่ยนแปลงระดับน้ำตาลในเลือดระยะสั้นที่ตรวจพบโดยในผู้ที่ไม่ได้เป็นโรคเบาหวานยังไม่เป็นที่แน่ชัด (11)

ปัจจัยใดบ้างที่ส่งผลต่อการตอบสนองของระดับน้ำตาลในเลือดต่ออาหาร?

การตอบสนองของระดับน้ำตาลในเลือดต่ออาหารอาจแตกต่างกันอย่างมากในแต่ละบุคคล และแม้แต่ในคนเดียวกันการตอบสนองดังกล่าวก็อาจแตกต่างกันไปในแต่ละวันโดยมีหลายปัจจัยที่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงของระดับน้ำตาลในเลือดได้แก่:

●    ปริมาณอาหารที่รับประทาน
●    ปริมาณคาร์โบไฮเดรตในอาหารโปรตีนและไขมันในมื้ออาหาร
●    วิธีการแปรรูปหรือการเตรียมอาหาร
●    การออก ออกกำลังกาย
●    การนอนหลับ
●    ความเครียดเจ็บป่วย
●    ช่วงเวลาที่รับประทานอาหาร
●    การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน (6, 8)

โดยเหตุนี้ แม้จะเป็นคนเดียวกันการตอบสนองของระดับน้ำตาลในเลือดหลังรับประทานอาหารชนิดเดียวกันก็อาจแตกต่างกันไปในแต่ละครั้ง งานวิจัยในผู้ใหญ่ที่ไม่ได้เป็นโรคเบาหวานพบว่า ระดับน้ำตาลในเลือดอาจตอบสนองแตกต่างกันอย่างมาก แม้จะรับประทานอาหารแบบเดียวกันที่มีส่วนประกอบและปริมาณเท่ากันในคนละวัน ผลการศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่า การตรวจวัดระดับน้ำตาลในเลือดหลังมื้ออาหารเพียงไม่กี่ครั้งอาจไม่สามารถสะท้อนถึงการตอบสนองของแต่ละบุคคลต่ออาหารชนิดใดชนิดหนึ่ง หรือมื้ออาหารนั้นได้อย่างน่าเชื่อถือ (9)

การให้ความสำคัญกับระดับน้ำตาลในเลือดส่งผลต่อการเลือกกินอาหารหรือไม่?

ข้อน่ากังวลประการหนึ่งคือ ผู้คนอาจเริ่มตัดสินว่าอาหารชนิดใดดีต่อสุขภาพหรือไม่ โดยพิจารณาจากค่าระดับน้ำตาลในเลือดหลังจากรับประทานอาหารนั้น ๆ ตัวอย่างเช่น บางคนอาจสังเกตเห็นว่าน้ำตาลในเลือดเพิ่มขึ้นหลังรับประทานผลไม้หรืออาหารประเภทคาร์โบไฮเดรตที่มีแป้ง จึงตัดสินใจหลีกเลี่ยงอาหารดังกล่าว เพราะเชื่อว่าการเพิ่มขึ้นของระดับน้ำตาลในเลือดนั้นอันตรายต่อสุขภาพ (8)

การเพิ่มขึ้นของระดับน้ำตาลในเลือดในระยะสั้นหลังรับประทานอาหารไม่ได้หมายความว่าอาหารชนิดนั้นไม่ดีต่อสุขภาพเสมอไป การพิจารณาเพียงจากการวัดค่าระดับน้ำตาลในเลือดอาจทำให้มองข้ามคุณค่าทางโภชนาการด้านอื่น ๆ ของอาหาร เช่น ใยอาหาร วิตามิน แร่ธาตุ และสารอาหารหรือส่วนประกอบอื่น ๆ ที่เป็นประโยชน์ต่อสุขภาพ ดังนั้น จึงควรพิจารณารูปแบบการรับประทานอาหารโดยรวม มากกว่าการตัดสินว่าอาหารแต่ละชนิดดีต่อสุขภาพหรือไม่จากผลที่มีต่อระดับน้ำตาลในเลือดเพียงอย่างเดียว

งานวิจัยได้แสดงให้เห็นถึงข้อกังวลว่า การให้ความสำคัญกับหลีกเลี่ยงการเพิ่มขึ้นของระดับน้ำตาลในเลือดมากเกินไป อาจทำให้บางคนจำกัดการรับประทานอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการโดยไม่จำเป็น ซึ่งอาจส่งผลให้คุณภาพของอาหารที่รับประทานโดยรวมลดลง (8) นอกจากนี้ การทบทวนงานสิจัยล่าสุดยังชี้ให้เห็นถึงผลกระทบที่ไม่พึงประสงค์ที่อาจเกิดขึ้นจากการใช้ CGM ในผู้ที่ไม่ได้เป็นโรคเบาหวาน เช่น ความวิตกกังวลเกี่ยวกับสุขภาพที่เพิ่มขึ้น และพฤติกรรมการรับประทานอาหารที่ผิดปกติที่รุนแรงขึ้น อย่างไรก็ตาม ยังจำเป็นต้องมีการศึกษาวิจัยเพิ่มเติมเพื่อทำความเข้าใจว่าผลกระทบเหล่านี้เกิดขึ้นบ่อยเพียงใด และบุคคลกลุ่มใดอาจมีความเสี่ยงมากที่สุด (6)

Image of fruit

สรุป

แม้ว่าโภชนาการเฉพาะบุคคลอาจช่วยปรับปรุงคุณภาพของอาหารที่รับประทานและส่งเสริมสุขภาพด้านการเผาผลาญบางประกอบบางประการได้ แต่ผลการศึกษายังไม่สอดคล้องกันทั้งหมด ที่สำคัญการใช้ข้อมูลส่วนบุคคลที่ละเอียดมากขึ้นไม่ได้ความว่าจะช่วยให้ได้รับประโยชน์ต่อสุขภาพมากขึ้นเสมอไป ปัจจุบันมีการนำเครื่องติดตามระดับน้ำตาลในเลือดอย่างต่อเนื่อง เพื่อใช้เป็นส่วนหนึ่งของโภชนาการเฉพาะบุคคลเพิ่มขึ้น อย่างไรก็ตาม หลักฐานในปัจจุบันยังมีจำกัดเกี่ยวกับการติดตามการตอบสนองของระดับน้ำตาลในเลือดและผลประโยชน์ต่อสุขภาพยังมีนัยยะสำคัญสำหรับผู้ที่ไม่ได้เป็นโรคเบาหวาน แม้ว่าโภชนาการเฉพาะบุคคลและเครื่องตรวจวัดน้ำตาลในเลือดอาจมีบทบาทในการดูแลด้านโภชนาการในอนาคต แต่ก็ยังจำเป็นต้องการวิจัยระยะยาวที่มีคุณภาพสูงเพิ่มขึ้นเพื่อประเมินประสิทธิผลของแนวทางเหล่านี้และระบุว่าบุคคลกลุ่มใดมีแนวโน้มที่จะได้รับประโยชน์มากที่สุด

ทบทวนครั้งล่าสุด: ตุลาคม 2026

กำหนดทบทวนครั้งถัดไป: ตุลาคม 2029

การอ้างอิง

  1. Ordovas JM, Ferguson LR, Tai ES, Mathers JC. Personalised nutrition and health. BMJ. 2018;361:k2173. 
  2. Martínez-González MA, Kim HS, Prakash V, Ramos-Lopez O, Zotor F, Martinez JA. Personalised, population and planetary nutrition for precision health. BMJ Nutr Prev Health. 2021;4(1):e000235. 
  3. Martinsen T, Brennan L. Key evidence for personalised nutrition: a review of randomised controlled trials. Food Funct. 2026;17:646-58. 
  4. Klonoff DC, Ahn D, Drincic A. Continuous glucose monitoring: a review of the technology and clinical use. Diabetes Res Clin Pract. 2017;133:178-92. 
  5. Moore JB. From personalised nutrition to precision medicine: the rise of consumer genomics and digital health. Proc Nutr Soc. 2020;79:300-10. 
  6. Dower JA, Johansson M, Camp AW, Montori VM, Lipska KJ. Continuous glucose monitoring in type 2 diabetes and beyond: a review. JAMA Intern Med. 2026.
  7. Liao X, Li Y, Tang S, Xiao Y, Yu X, Huang R, et al. Continuous glucose monitoring in non-diabetic populations: a systematic review of observational and interventional studies with meta-analysis. Eur J Med Res. 2026;31:397. 
  8. Guess N. The growing use of continuous glucose monitors in people without diabetes: an evidence-free zone. Pract Diabetes. 2023;40(5):19-22. 
  9. Hengist A, Ong JA, McNeel K, Guo J, Hall KD. Imprecision nutrition? Duplicate meals result in unreliable individual glycemic responses measured by continuous glucose monitors across four dietary patterns in adults without diabetes. medRxiv [Preprint]. 2023. 
  10. Zeevi D, Korem T, Zmora N, Israeli D, Rothschild D, Weinberger A, et al. Personalized nutrition by prediction of glycemic responses. Cell. 2015;163(5):1079-94. 
  11. Dimitriadis GD, Maratou E, Kountouri A, Board M, Lambadiari V. Regulation of postabsorptive and postprandial glucose metabolism by insulin-dependent and insulin-independent mechanisms: an integrative approach. Nutrients. 2021;13(1):159.
  12. Drabsch T, Holzapfel C. A scientific perspective of personalised gene-based dietary recommendations for weight management. Nutrients. 2019;11(3):617. 
  13. Hutchins KM, Betts JA, Thompson D, Hengist A, Gonzalez JT. Continuous glucose monitor overestimates glycemia, with magnitude of bias varying by postprandial test and individual-a randomized crossover trial. Am J Clin Nutr. 2025;121:1025-34. 
  14. Pemberton J, Brown A. Leveraging established continuous glucose monitor accuracy study methods to enhance research in people not living with diabetes. Am J Clin Nutr. 2025;121:1430-31. 

ข้อสงวนสิทธิ์: ข้อมูลในหน้า นี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้และข้อมูลทั่วไปเท่านั้นไม่ควรนำไปใช้แทนคำแนะนำทางการแพทย์คำแนะนำทางคลินิกหรือคำปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญในสาขาอื่น ๆ องค์การวิจัยน้ำตาลโลก (World Sugar Research Organisation หรือ  WSRO) เป็นองค์กรระหว่างประเทศที่ดำเนินงานโดยไม่แสวงหาผลกำไรและมีสมาชิกเป็นเครือข่าย โดยมุ่งเน้นการศึกษาวิจัยทางวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับน้ำตาลและสุขภาพ สำหรับข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับองค์กรสมาชิกสามารถดูได้ที่ทำเนียบสมาชิก Members Directory ของเร