GLP-1 medications and the future of nutrition part three

ยา GLP-1 ส่งผลต่อความชอบและการเลือกรับประทานอาหารอย่างไร?

ปัจจุบันงานวิจัยยังไม่สามารถอธิบายได้อย่างชัดเจนว่ายา GLP-1 ส่งผลต่อความชอบด้านอาหารอย่างไร แต่นักวิจัยยังมีความเชื่อว่ายาชนิดนี้มีผลต่อการเลือกรับประทานอาหาร เนื่องจากตัวรับ GLP-1 (GLP-1 receptor) ถูกพบอยู่ในบริเวณของสมองที่เกี่ยวข้องกับการรับรู้รสชาติและกลิ่น

แม้ว่าหลักฐานในปัจจุบันส่วนใหญ่จะมาจากข้อมูลที่ผู้ใช้รายงานด้วยตนเอง (Self-reported experiences) ส่วนใหญ่รายงานว่า มีความอยากอาหารบางชนิดลดลงและ มีการเปลี่ยนแปลงของอาหารที่ชื่นชอบอย่างเห็นได้ชัด (30) แม้ว่างานวิจัยนั้นมีข้อจำกัด รายงานและการศึกษาเชิงสังเกตชี้ให้เห็นว่าผู้ใช้มีแนวโน้มที่จะเปลี่ยนจากการบริโภคอาหารแปรรูปสูงที่มีพลังงานหนาแน่นไปสู่อาหารที่ผ่านการแปรรูปน้อยกว่า (31)

ยา GLP-1 ส่งผลต่อการเลือกรับประทานอาหาร

ในการศึกษาหนึ่งพบว่า 64% ของผู้ที่ใช้ยา GLP-1 รายงานว่า มีความอยากอาหารบางชนิดลดลงและอีกประมาณ 21% ของผู้ใช้ สังเกตว่าตนเองรับรู้รสหวานได้มากขึ้น ซึ่งการเปลี่ยนแปลงนี้มีความสัมพันธ์กับความอยากอาหารที่ลดลง ความรู้สึกอิ่มที่เพิ่มขึ้น และการรับประทานอาหารที่น้อยลง (32)

ในการศึกษาขนาดเล็กที่มีผู้เข้าร่วม 15คน พบว่ากลุ่มที่ใช้ยา GLP-1 มีการได้รับพลังงานจากอาหารหวานที่มีไขมันสูงต่ำกว่ากลุ่มที่ได้รับยาหลอก (Placebo) เกือบ 39% ในขณะที่การได้รับพลังงานจากอาหารหวานที่มีไขมันต่ำไม่ได้ลดลงอย่างมีนัยยะสำคัญ (33)

แม้ว่าผู้ที่ใช้ยา GLP-1 บางรายจะรายงานว่ารับประทานอาหารที่มีน้ำตาลสูงน้อยลง แต่การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวดูเหมือนจะเกิดขึ้นผ่านการลดลงของความอยากอาหารบางชนิด การเปลี่ยนแปลงในการรับรู้รสชาติ และการที่อาหารหวานให้ความเพลิดเพลินน้อยลง แม้ว่าจะมีการบันทึกการเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ไว้แล้ว แต่การศึกษาส่วนใหญ่ยังอาศัยข้อมูลที่ผู้เข้าร่วมรายงานด้วยตนเองมากกว่าการวัดปริมาณการบริโภคน้ำตาลจริงอย่างเป็นรูปธรรม (30)

ยา GLP-1 กำลังเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมด้านอาหารอย่างไร?

ศักยภาพของยา GLP-1ในการเปลี่ยนแปลงความต้องการอาหารของผู้บริโภคกำลังมีความสำคัญที่เพิ่มขึ้นต่ออุตสาหกรรมอาหาร โดยเฉพาะในประเทศที่มีการใช้ยา GLP-1 เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว

ผู้ใช้ยา GLP-1 กำลังเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการเลือกซื้ออาหาร

ในประเทศที่มีการใช้ยา GLP-1 เพิ่มขึ้น มีรายงานว่าผู้บริโภคซื้อขนมหวาน ผลิตภัณฑ์เบเกอรี่ ขนมขบเคี้ยวรสเค็ม และเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลดลง โดยผู้บริโภคเปลี่ยนไปซื้ออาหารจำนวนน้อยลง แต่มีปริมาณโปรตีนและใยอาหารเพิ่มขึ้น

ผลิตภัณฑ์ที่มีโปรตีนสูงได้รับความสนใจเป็นอย่างมากเนื่องจากมีข้อควรกังวลเกี่ยวกับการสูญเสียมวลกล้ามเนื้อที่อาจเกิดขึ้นจากการใช้ยา GLP-1 เพื่อตอบสนองต่อแนวโน้มดังกล่าว บริษัทผู้ผลิตอาหารจึงลดขนาดบรรจุภัณฑ์หรือขนาดรับประทานของผลิตภัณฑ์บางชนิดและเพิ่มความหนาแน่นของสารอาหาร ให้ความสำคัญกับการพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่มีโปรตีนสูงมากขึ้น

ผู้ใช้ยา GLP-1 ไม่เพียงแต่เปลี่ยนความชอบด้านอาหารเท่านั้น แต่ยังซื้ออาหารในปริมาณที่น้อยลงซึ่งอาจส่งผลต่อการบริโภคอาหารของสมาชิกคนอื่น ๆ ในครอบครัว การศึกษาชิ้นหนึ่ง ที่ได้ทำการศึกษาครอบครัวในสหรัฐอเมริกาพบว่า ครอบครัวที่มีสมาชิกใช้ยา GLP-1 มีค่าใช้จ่ายในการซื้ออาหารลดลดถึง 5% ภายใน 6 เดือนและเพิ่มเป็นลดลงถึง 8% ในครอบครัวที่มีรายได้สูง

อาหารแปรรูปที่มีพลังงานหนาแน่นโดยเฉพาะขนมขบเคี้ยวรสเค็มเป็นหนึ่งในหมวดหมู่อาหารที่มียอดซื้อลดลง การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการซื้อดังกล่าวดำเนินต่อเนื่องเป็นเวลา 1 ปีแม้ว่าผลกระทบจะเริ่มลดลงหลังผ่านไป 6 เดือนและเมื่อหยุดใช้ยา GLP-1 ครอบครัวส่วนใหญ่มักกลับไปเลือกซื้ออาหารที่ไม่มีประโยชน์ต่อสุขภาพเหมือนเดิม

ในสหราชอาณาจักรมีรายงานฉบับหนึ่งได้ประเมินว่าตลาดค้าปลีกสินค้าอุปโภคบริโภคสูญเสียมูลค่าประมาณ 136 ล้านปอนด์ เนื่องมาจากการที่ผู้ใช้ยา GLP-1 ลดการใช้จ่ายทางด้านอาหารและเครื่องดื่มมากกว่าผู้ที่ไม่ได้ใช้ยาประมาณ 2% (36)

สรุปและข้อพิจารณาในอนาคต

แม้ว่ายา GLP-1 จะให้ประโยชน์อย่างมากทั้งในด้านการลดน้ำหนักและการส่งเสริมสุขภาพ แต่ยังมีข้อจำกัดที่สำคัญได้แก่ ผลข้างเคียงต่อระบบทางเดินอาหาร การรับสารอาหารที่ไม่เพียงพอ การสูญเสียมวลกล้ามเนื้อ ค่าใช้จ่ายที่สูง การหยุดใช้ยาบ่อย และการกลับมาเพิ่มขึ้นของน้ำหนักหลังการหยุดรักษา

เมื่อยา GLP-1 มีราคาที่ถูกลง มีประสิทธิภาพมากขึ้น ใช้งานได้สะดวกขึ้น และก่อให้เกิดผลข้างเคียงน้อยลง คาดว่าจะมีการใช้ยาที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องทั่วโลก ยา GLP-1 รุ่นใหม่โดยเฉพาะยาชนิดรับประทานและยาฉีดที่ออกฤทธิ์ยาวนานขึ้น คาดว่าจะช่วยเพิ่มการเข้าถึงการรักษาและทำให้ผู้ป่วยสามารถใช้ยาได้อย่างต่อเนื่องมากขึ้น (37)

ยา GLP-1 เพียงอย่างเดียวไม่สามารถแก้ไขวิกฤตโรคอ้วนได้

องค์กรอนามัยโลก (WHO) เน้นย้ำว่าโรคอ้วนเป็นปัญหาที่ซับซ้อนของสังคมซึ่งจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากหลายภาคส่วนในการแก้ไข นอกจากนี้ยังระบุว่าการสนับสนุนทางด้านโภชนาการยังเป็นองค์ประกอบสำคัญในการรับมือกับความท้าทายที่เกี่ยวข้องกับการใช้ยา GLP-1 อีกด้วย

ในอนาคต ยังไม่เป็นที่แน่ชัดว่าจะมีผู้ใช้ยา GLP-1 ใช้ยาอย่างต่อเนื่องเป็นระยะยาว ใช้ยาเป็นช่วงๆ (หยุดใช้และกลับมาใช้ใหม่) หรือหยุดการรักษาไปโดยสิ้นเชิง นอกจากนี้ยังไม่ทราบแน่ชัดว่าการใช้ยา GLP-1 เป็นระยะเวลานานสามารถก่อให้เกิดผลกระทบต่อสุขภาพในทางลบได้หรือไม่ รวมถึงแนวทางการเลือกใช้ตัวยาชนิดที่รับประทานได้จะส่งผลกระทบอย่างไร และหน่วยงานกำกับดูแล ผู้ให้บริการประกันสุขภาพและระบบสาธารณสุขจะปรับตัวอย่างไรเมื่อมีการใช้ยาเพิ่มขึ้น อย่างไรก็ตามสิ่งที่เห็นได้ชัดเจนคืออุตสาหกรรมอาหารในบางประเทศได้เริ่มปรับตัวล่วงหน้าเพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงที่คาดว่าจะเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องในอนาคตแล้ว

Last reviewed February 2026. Next review due February 2029.